Hoeveel is een mensenleven waard

We willen de zorgpremie van mensen niet verder laten stijgen.

Pijnlijke vraag: Hoeveel euro is een mensenleven waard? –

Tegelijkertijd zijn deze keuzes onvermijdelijk. Toch komen organisaties die malarianetten leveren elk jaar geld tekort. Omdat er in het westen relatief veel kanker voorkomt, wordt er veel onderzoek naar gedaan. Debatten over de vraag of de prijs van levensreddende medicijnen te hoog kan zijn, of over de vraag of we organen mogen verhandelen, worden daarom ook snel emotioneel: levens, en gezondheid, zijn onbetaalbaar, en daarom is elke economische prijs voor een leven te laag.

In de afgelopen vijftien jaar steeg de overlevingskans van kanker elk jaar met een procent.

Hoeveel is dat eigenlijk waard, een mensenleven?

Eén lockdown in een westers land plus één in een ontwikkelingsland is dus veel duurder dan twee lockdowns in een ontwikkelingsland. Hoe oncomfortabel we het ook vinden, economische waarde is op veel plekken direct verbonden met levens, gezondheid, en liefde. Met het geld dat je bespaart door een lockdown in een westerse economie te voorkomen kan je misschien de gemiste economische waarde van wel vijf lockdowns in een ontwikkelingsland opvangen.

Een bruidsschat is niet de prijs van een bruid, en bloedgeld is niet de prijs voor een mensenleven als je een moord hebt gepleegd, want dat zou absurd zijn. Hier kan een redelijke kosten-efficiëntieredenering achter zitten: coronamaatregelen zijn economisch kostbaarder in westerse landen dan in ontwikkelingslanden, omdat de economische productiviteit hoger is in westerse landen.

René Pennings - Wat mag een mensenleven kosten?

Bij zulke kwesties voelt de keuze voor economie al snel als de foute keuze. In discussies over corona werd de keuze om wel of niet voor bepaalde maatregelen te gaan vaak afgeschilderd als een keuze tussen economie en gezondheid, bijvoorbeeld toen er in de beginfasen van de pandemie voor werd gekozen om de eerste lockdown, en ook de steunpakketten, te verlengen.

Voor 3. Dus niet een levens jaar , maar vele mensenjaren. Zulke keuzes voelen aan als obsceen. Elk medicijn goedkeuren is ook een keuze, eentje die tot gevolg zal hebben dat de zorgkosten hard stijgen, en de toegang tot zorg onder druk komt te staan, zelfs als er maar beperkte gezondheidswinsten zijn.

De prijs van een mensenleven (1)

Dit is misschien oncomfortabel, maar we komen niet om dit soort keuzes heen. Een bijzondere prestatie, maar wel eentje waar erg veel geld in is gaan zitten. De NGO The life you can save zoekt elk jaar uit op welke manier je het meest kosten-efficiënt een leven kan redden. Debatten over zorgkosten gaan dus eigenlijk altijd over keuzes tussen economische waarde en intrinsieke waarde.

Hoeveel is een mensenleven waard? — Vrije Universiteit Amsterdam

Binnen no-time sloten rijke landen contracten over de levering van vaccinaties voor zichzelf af, terwijl er bijna niets naar de armere landen ging. Neem bijvoorbeeld medisch onderzoek. Levens, gezondheid, en liefde zijn immers onbetaalbaar, dus gezondheid inwisselen voor geld is altijd een foute keuze. Tegenwoordig spreken we ook wel van economische waarde en intrinsieke waarde.

Volgens antropoloog David Graeber komt in alle samenlevingen een onderscheid voor tussen twee vormen van waarde: enerzijds dingen die we kunnen verhandelen op basis van krediet of geld, anderzijds dingen die er echt toe doen: leven, liefde, gezondheid, vriendschap, etcetera.

Monetaire waarde mensenleven

Als iemand zegt dat we de medische kosten moeten inperken, omdat de zorgpremie niet door mag stijgen, zegt hij eigenlijk dat het hebben van een paar tientjes per maand belangrijker is dan de gezondheid van sommige Nederlanders. Zulke overtuigingen zitten nog steeds diep verankerd in ons denken over levens, gezondheid, en economie. Naar een ziekte als schistosomiasis, waar jaarlijks meer dan miljoen mensen aan lijden en volgens sommige schattingen Bovendien zorgt de marktwerking in de farmaceutische ontwikkeling voor dure medicijnen, waardoor zorgverzekeringscommissies niet om de vraag heen kunnen hoeveel geld een mensenleven waard is.

Eentje die onder andere mogelijk is gemaakt door grote investeringen in farmaceutisch onderzoek. Wat de keuzes wel expliciet maken is hoe eenkennig, nationalistisch, of zelfs racistisch wij zijn in hoeveel geld we een mensenleven waard vinden.

Deze houding zit diepgeworteld, maar is ook onhoudbaar. Hoewel in sommige vroege samenlevingen geld best gepaard kon gaan met echt belangrijke zaken — bruidsschatten bij huwelijken, bloedgeld bij moorden — begreep iedereen dat levens, liefde, en gezondheid niet echt uitgedrukt kunnen worden in economische waarde.

Ditzelfde zagen we in het vaccinatie-graaien van westerse landen. Het antwoord: malarianetten kopen voor de armste gebieden in Afrika.